ریشه های فرهنگی فقروعقب ماندگی
۲-تلقین پذیری:یعنی اینکه سخنان دیگران راگوش می کنم وبدون مشورت بامتخصصان می پذیرم یاازقوه ای عقلی خوداستفاده نمی کنم.پذیرش هرایده ونظری بدون سنجش آن بامعیاراستانداردفاقدارزش علمی بوده وتلقین پذیری یاموج سواری است.تلقین پذیری استقلال فکری وعقلی راازبین می برد.
۳-مشتاق قهرمان شدن وقهرمان پروری:اکثرسیاستمداران درجوامع توسعه نیافته میخواهندقهرمان شوندوبرای رسیدن به این هدف عوامفریبی میکنند.برخی شهروندان توسعه نیافته نیزقهرمان پرست وشخصیت پرست یادیکتاتورسازهستند.مثلا"هندوپاکستان درسال 1947به استقلال رسیده اندولی درپاکستان قهرمان پروری ،دیکتاتورسازی واستبدادزدگی درفرهنگ مردم مانع استقراردمکراسی وپیشرفت می شوددرحالیکه درهندوستان اغلب مردم دمکراسی خواه وضداستبدادهستند،به همین دلیل هندوستان درمسیرتوسعه قرارداردوجنگ وخشونت درآن بسیارکمترازپاکستان است.
4-بیگانه بودن ازتاریخ:ملتی که تاریخ خودرابخوبی نشناسدمجبوراست اشتباهات گذشته را تکرارکند و بطورکلیشه ای(تکراری) ازطریق آزمون وخطاهزینه بپردازد.بایددرس تاریخ رادرمدارس وجامعه جدی گرفت وباشناخت رویدادهای تاریخی ازگذشته پندآموخت،ولی دقت کرد اگرتاریخ فقط توسط فاتحان یاحاکمان نوشته شودبی ارزش است.ضمنا"بایستی ارزشهای مثبت تاریخی رابه روزکرد،گذشته بهتر دردنیای امروزی، منجربه آینده بهترنمی شود.آینده رابایدباارزشهای امروزی ساخت.
بایدحافظه تاریخی که شامل تحلیل وبررسی رویدادهای گذشته است دراظهان عمومی زنده بماندوتوسط احساسات تاریخی جایگزین نشود.
5-تعبد:یعنی سخن یارفتاری رابپذیریم صرفا"به این دلیل که فلان شخص گفته است بدون اینکه ازمعیارعلمی استفاده کنیم.اگرنیروی عقلی (خردورزی)تضعیف شودخرافات(بی منطقی)جای آنرامی گیرد.معمولا"تعبدهمراه بامقدس سازی است مثل بزرگ کردن مردگان.
6-نفی و انکار:نفی وانکارواقعیتها مانع ارائه راهکارمی شود، مثلا"اعتیاد،فقر،طلاق وبیکاری واقعیتی است که درجامعه وجوددارند و نباید پنهان شوند.همه واقعیتها قابل نقدهستندولی هیچ واقعیتی نبایدنفی یاانکارشود.
7-نبودروحیه پرسشگری وتفکرانتقادی:درجوامعی که مردمان آن پرسشگرومطالبه محورنباشندآن جامعه ازتحول ونوآوری بازمی ماندودچارروزمرگی می گردد.بایدازخودسوال کنیم چگونه درطول 30سال گذشته کشورهای ترکیه،مالزی،کره جنوبی و...به توسعه رسیده اند؟تفکرانتقادی باعث تولیدفکرجدیدونوآوری می شود.
8-تعصب:یعنی آنقدربه نظرات ودیدگاههای خودشیفته می شویم که به مخالفان خودبرچسب می زنیم وآنهاراحذف می کنیم.تعصب مانع از خردورزی ویادگیری می شود.تعصب زمینه سازدگماتیسم وفرهنگ استبداداست.
9-همرنگی باجماعت:اینکه برخلاف جریان فرهنگی جامعه حرکت نشودوتابع محض فرهنگ فعلی بود.همرنگی باجماعت مانع بروزخلاقیت ونوآوری می شودوباعث تکراراشتباهات گذشته می گردد.مسلمانی که د وروزش یکسان باشدخسران کرده است(رسول اکرم(ص)).بایدهنجارهاوروشهای زندگی رانوسازی کرد.
10-خودمحوری وبرتری جویی:اغلب مافکرمی کنیم بهترین وبرترین ملت کره زمین هستیم وگاها"خودراباهوش ترین ملت می دانیم درحالیکه طبق آمارهامیزان مرگ ومیرناشی ازتصادفات رانندگی درایران 7برابرمیانگین جهانی،میزان طلاق از2%درسال1383به 14% در سال 1389 رسیده و فقر، بیکاری ، فرار نخبگان ، اعتیاد و .... درجامعه هویداست.اگرماملت باهوش هستیم چرااین مشکلات راحل نمی کنیم؟غرورکاذب مانع ازبهره گیری ازتجربیات جهانی شده ودانش پذیری ونوآوری رادرجامعه کاهش می دهد.
11-مصرف زدگی مفرط:مصرف زدگی وتجمل پرستی دیدگاه قالب درمیان بسیاری ازمردم است.حتی فقیرهانیزآرزوی تجمل گرایی دارند.درحالیکه برای تولیدعلم وخریددانش سرمایه گذاری نمی کنیم. روحیه تجمل گرایی درمجالس رسمی (عروسی یاترحیم) بسیار شدیدتر است.درسال 1388بطورمتوسط درایران برای هرمجلس ترحیم وخاکسپاری متوفیان 8 میلیون تومان هزینه میشد،درحالیکه برای گردشگری وشادی برنامه ریزی خاصی وجودنداردوکمبودشادی یکی ازعلل شیوع بیماریهای روانی درجامعه است.
12-اعتقادبه برگزیدگی:درقرآن آمده است((خداوندسرنوشت هیچ قومی راتغییرنمی دهدمگراینکه خودشان سرنوشت خویش راتغییردهند)).برخی معتقدندهمیشه موردلطف خداوندهستندوهیچگاه به مرزنابودی یاورشکستگی نمی رسنددرنتیجه ازتلاش وکوشش برای ساختن آینده بهترخودداری می نمایندوسرنوشت خودرابه شانس واگذارمی کنند.
توسعه فرآيندتعقل است اگرازتعقل بهره نگيريم به توسعه نمي رسيم.
13-فاقدقوه تمیزبین خوشایندومصلحت:یعنی اینکه منافع کوتاه مدت رابه منافع درازمدت ترجیح می دهیم ومصلحت کوتاه مدت رابه خوشاینددرازمدت ارجح می دانیم.مثلا"بدلیل مصلحت اندیشی خیانت دوستان یادزدی همسایگان یااختلافات خانوادگی رافاش نمی کنیم وباعث رواج دروغ وچاپلوسی می شویم.
14ریاضت آگاهانه:درزندگی پررقابت امروزی برای ساختن آینده بهترنیازمندتحقیق وتولیدعلم هستیم .بایدروی ارزش های بلندمدت(مثل ریشه کنی فقر،تولیدعلم،تربیت نیروی انسانی خلاق)سرمایه گذاری کرد.فرهنگ زودبازده طلبی مانع ازسرمایه گذاری درازمدت می شود.معجزه طلبی نیزبخشی ازفرهنگ آنی طلبی است که تنبلی راتوجیه می کند.
15-پیش داوری:برخی افرادنسبت به اقوام،رویدادهاوگذشتگان پیش داوری می کنندوهیچگونه معیارعلمی واخلاقی برای قضاوت خودندارند.افرادپیش داورمعمولا"شنونده خوبی نیستندوخودراعقل کل می دانندونمی توانندواقع بین باشند.
16-دیدگاه نسبت به کار:اغلب افرادشغل وکاررافقط برای اینکه بتواننددرآمدی بدست آورندمی خواهد،پس اگرباکم کاری هم همان مقدارپول رابدست آورندقطعا"کم کاری می کنندیاآمارغیرواقعی ارائه می دهند..حتی حاضرندباکاهش کیفیت کارونقض حقوق مشتری پول درآورند.
17-احساساتی وشعاری بودن:انسانهای توسعه گراازترس بیزارندوازکینه تنفردارند بلکه سنجیده حرف می زنند وبرای شعارهای خودمعیارعلمی وعقلی دارند . افراد پوپولیست (عوام گرا،بدون معیارعلمی) فقط حرف می زنندوعملگرانیستندوسعی می کنندازاحساسات دیگران سوءاستفاده نمایند،فقرنوازی نیزازخصوصیات عوامفریبان است.
18-نادیده گرفتن سرعت پیشرفت دیگران:دردنیای امروزی سرعت پیشرفت بسیاربالاست.اگرسرعت تحول وتوسعه درداخل کشورکمترازسرعت پیشرفت درجهان باشد،باعث عقب ماندگی کشورمی شود.بالابودن سرعت تحولات درکشورهای مالزی،کره جنوبی،سنگاپوروترکیه باعث عقب ماندن کشورماشده است،اگرجهانی فکرنکنیم دربازارهای جهانی حضورنخواهیم داشت.
19-توقع ازدیگران:نبایدازدیگران توقع قانون مداری وصداقت داشت ولی خودقانون شکن ودرغگوبود.تغییروبهبودی رابایدازخودشروع کرد.مقصرسازی دیگران باعث تنبلی فکروتوجیه خطاهامیشود.انسان بایدبه اراده خودمسلط باشدوآنرابکارببندد.
20-تفکربومی:امروزه دنیا به یک سالن کوچک تبدیل شده است که همه ملتهای جهان بیکدیگرنیازدارند.رشدوپیشرفت کشورهابه میزان تبادلات بین المللی آنهابستگی دارد، بنابراین مشتریان وبسیاری ازارزشهای اجتماعی جهانی شده اند.بایدجهانی فکرکردوجهانی عمل نمود،باتفکربومی نمی توان سلیقه های ملل مختلف جهان رابدست آوردوبرای آنهامحصول تولیدکرد .برای حضورفعال درجامعه جهانی آشنایی مدیران وشهروندان باهنجارها وزبانهای بین المللی لازم است،کاری که ترکیه؛مالزي؛تايلند وچين بخوبی انجام می دهند؛داشتن سوادبين المللي عامل رشدكشورهاي فوق است.
21-جدی نگرفتن زندگی:بایددرحین شادبودن زندگی راجدی گرفت.کسانی زندگی راجدی می گیرندکه اولا"خودرامستثنی ازقواعدحاکم برهستی ندانندوثانیا"احساس نسبت سنجی رادرزندگی داشته باشند.درزندگی هیچ چیزمطلق نیست وهمه چیزنسبی ومقایسه ای است.مطلق اندیشی وهمه چیزدانی ازموانع مهم یادگیری وکمال هستند.یادگیری دایمی وبه روزکردن اطلاعات ازاصول مهم توسعه هستند.
22-کمبودشادی درجامعه:شادنبودن جامعه باعث افسردگی وبی انگیزگی مردم می شودکه نتیجه آن کاهش بهره وری کاروافت کیفیت زندگی است.برای شادکردن جامعه گسترش صنعت گردشگری داخلی وخارجی ضروری است.درجامعه ای که شادی درآن کم باشدبیماریهای روانی،اعتیادوناامیدی فراگیرمی شود.درحال حاضر21%مردم به انواع بیماریهای روانی مبتلاهستندکه کمبودشادی درجامعه یکی ازعلل بوجودآورنده آن است.
23-عدم سنجش انسانهابراساس موقعیت انسانی:درچوامع پیشرفته انسانهابراساس موقعیت انسانی(صداقت؛خردگرایی؛جمع نگری؛خيرخواهي)سنجیده می شوندنه براساس موقعیت اجتماعی( مثل نوع شغل؛گرایش سیاسی یاقومی).
24-اشتباه درانتخاب چراها:اكثرنخبگان به سراغ چه بايدكردرفتند؛وسراغ چرابايدرفت راجدي نگرفته اند.سراغ اينكه چراايران باگذشته درخشانش عقب مانده وحتي خودكار؛مدادوتخم مرغ رانيزواردمي كندنرفتند.
آقاي ميجي درژاپن درنيمه دوم قرن نوزدهم اصلاحاتي راانجام دادندكه منجربه ژاپن امروزي شد؛اوهمان كاري راكردكه اميركبير20سال قبل ازايشان انجام داده بودندکه سرازحمام فين كاشان درآوردند.
بايداين سوال 200سال پيش عباس ميرزافرمانده جنگجویان ایرانی باروسیه ازفرستاده ناپلئون كه چراايران پيشرفت نكردوشماپيشرفت كرديد؟موشكافي شود.
بایدبه موشکافی این پرسش بپردازیم که ماچگونه؛ماشدیم؟
چراکشورهای غربی ازتجربه مااستفاده کردندوبه اینجارسیدندولی ایران پیشرفت نکرد؟
25-مقایسه باضعیف ترها:داشتن افکاربلندواستانداردهای بالاترزمینه سازتلاش وکوشش آگاهانه برای رسیدن به اهداف است.بایدخودرابابهترین انسانهاوکشورهامقایسه کنیم وازقویترهایادبگیریم.ترس یادوری ازقویترهامانع پیشرفت می شود.
26-زبان پریشی:یعنی پرحرفی بامعنای ومفهوم نامشخص جملات،عدم رعایت قواعددستوری درصحبتها،بعبارتی ...23/9/91
