خردورزی
مراتب عقلانیت:
1-قدرت اندیشیدن وفراگرفتن اندیشه وتجارب دیگران.
2-قدرت بررسی،نقد،تحلیل آراء واندیشه دیگران.
3-به دیگران اجازه دهیم (حتی ازدیگران بخواهیم )که افکار،اندیشه ونظرات مارانقد کنند.
4-نقدکردن،اندیشیدن وتحلیل کردن رابعنوان یک فرهنگ عمومی درجامعه نهادینه کنیم.رسانه ها،مدارس ،دانشگاهها،شبکه های اجتماعی وحوزه های علمیه مکانهای مناسبی برای آموزش فرهنگ عقلانیت هستند.
موانع خردورزی:
1-استبدادوخودشیفتگی:ازنشانه های عقلانیت،مشورت بادیگران وپذیرش آرای مخالفان وگفت وشنودباغیرخودی هاست.تفکراستبدادی وخودخواهی مانع خردورزی می شود.
2-خوش بینی زیادوتقلیدناآگاهانه: پیش داوریهایی که جنبه شخصی دارندمانندخوش بینی بیش ازاندازه انسان راازشناخت حقایق منحرف کرده وممکنست فردمعتمدرابیش ازاندازه معصوم پنداشته وتقلیدکورکورانه ازاوباشد.
3-بدبینی وتعصب:گاهی اختلافات فرهنگی یامذهبی یاتمایلات فردی وگروهی باعث بدبینی به طرف مقابل یاموضوع خاص می شودوبی جهت مانع ازاندیشیدن وگفتمان مستدل می گردد.
4-خشم کنترل نشده:زمانیکه خشم برانسان حاکم شودتاثیری مخرب برعقل داشته ومانع کارمغزمیشود.
5-آرزوگرائی:اگرآرزوجایگزین هدف وعمل شودانسان راازواقعیات زندگی دورمیکند.
6-جستجوی اهداف کوتاه مدت: گاهی گرایش به اهداف کوتاه مدت مانع ازتعقل واندیشه درازمدت می شود.
7-افکارمنفی: اندیشه هایی که محتوی ومضمون آنهانامطلوب ،کم ارزش ومنفی باشندنه تنهاحاصلی ندارندبلکه بردستگاه فکری اثرنامطلوب داشته ومانع ازتفکروتعقل می شوند.
8-گذشته گرایی مطلق: دربعضی افرادتعصب درگذشته نگری آنچنان بالاست که مطالب وشخصیتهای گذشته رادرهاله ای ازتقدیس قرارمی دهندوراه نقدواندیشیدن رابرآنهامی بندند.نوگرائی نیزبایستی همراه بااندیشیدن به گذشته واستفاده ازتجارب گذشتگان باشد.
9-انجام کارهای ناتمام:هرروزبدنبال چیزی وکاری بودن موجب تراکم کارهای ناتمام شده وبراعتمادبتفس اثرمنفی گذاشته وقوای مغزی راکاهش می دهدکه حاصل آن ناتوانی فکری است.
10-گریزازموقعیت:ترس ناآگاهانه باعث گریزبرخی افرادازموقعیت می شودوآنان ازمیان انتخاب وضع موجود(مشکل)ووضع مطلوب(حل مشکل)گیرمیکنندومعمولا"باشتاب وعجله تصمیم می گیرندکه ازموانع خردورزی است.
اصول خردورزی:
1-خانواده باعشق وعاطفه تشکیل میشودولی رمزبقای آن درعقل واندیشه نهفته است.
2-خردورزی نه تنها زندگی راخشک وبی معنانمی کندبلکه ریشه اختلافات وجدایی رامی خشکاند.
3-خانواده عاقل وهدفمندخانواده ای است که تصمیماتش محصول خردجمعی باشدوهیچیک ازاعضای خانواده خودرا((عقل کل ))تلقی نکنند.
4-کسی که راههای پرورش خردجمعی رانیاموخته باشددرآینده یازورگومی شودیازورپذیر.
5-خردورزی بیش ازآنکه محصول مطالعه یاتحصیلات فردباشدمولودترییت ومهارت است.
-6واقعیت گرایی لازمه خردورزی است واحترام به خردجمعی بهترین راه ممانعت ازآسیبهای اجتماعی است.
7-لازمه خردورزی تفکرنقادانه است ولازمه نقادی نیزداشتن سعه صدروروحیه تحمل وشکیبایی است.
اثرات فردی واجتماعی خردورزی
1-اثرات فردی:خردورزی درزندگی فردی عامل رشدوپیشرفت است زیراعقل گرایی باعث افزایش خلاقیت ونوآوری می شودوانسان رادربرابرمشکلات وبحرانهای زندگی توانمندمی کند.
2-اثرات اجتماعی واقتصادی:دریک جامعه ای پویاخردورزی باعث تقویت روحیه همکاری می شودوراه حلهای جدیدی برای پیشرفت وحل مشکلات ارائه می نماید.سیاستمداران نیز باکمک خردورزی تفاهم وتعاون ملی ایجادمی کنند.درکشوری که خردورزی رواج داشته باشدنه تنهامیزان جرم وآسیب های اجتماعی کاهش می یابدبلکه درصداختراعات وابداعات نیزبالامیروندکه نتیجه آن رشداقتصادی وافزایش کیفیت زندگی مردم است، بعنوان مثال طبق گزارش سازمان ثبت اختراعات بین المللی درسال 2005دردنیا 5/6میلیون اختراعات صورت گرفته که1/6 میلیون آن مربوط به ژاپن،1/2میلیون مربوط به آمریکا،480موردمتعلق به مالزی،180موردترکیه و10موردمربوط به ایران بوده است.فقرخردگرائی مهمترین عامل عقب ماندگی انسانهاوجوامع است.بایدفنون خردورزی درمدارس وخانواده هاآموزش داده شود.14/1/1390
